Opera to świątynia sztuki. Każde przedstawienie jest unikalnym przeżyciem duchowym łączącym w sobie elementy muzyczne, dramatyczne i wizualne. Przedstawienia operowe opowiadają historie o miłości, nienawiści, zdradzie, poświęceniu, zemście, żądzy władzy czy poszukiwaniu sensu życia. To tematy, którymi zajmuje się także kino. Część współczesnych oper zrealizowana została na podstawie znanych dzieł literatury światowej. Najlepsze są następnie ekranizowane przez twórców filmowych. W ten sposób kino promuje operę.
Wiele z największych dzieł literackich, takich jak dramat „Faust” Johanna Wolfganga Goethego czy nowela „Carmen” Prospera Mérimée zostało zaadaptowanych na opery, co przyczyniło się do ich popularności i trwałości w kulturze. Kompozytorzy operowi często współpracowali z wybitnymi pisarzami i poetami, ale też z twórcami filmowymi.
Ekranizacja dzieł muzycznych
W czasach filmu niemego ilustracja muzyczna obrazu była wykonywana na żywo w czasie seansu. Z reguły były to utwory odgrywane na pianinie lub przez kameralne zespoły czy orkiestry, ale bywały także duże orkiestry symfoniczne.
Odkąd udźwiękowiono film na ekran przenoszone są utwory muzyczne różnych gatunków. Ekranizacje mogą dotyczyć koncertów czy spektakli muzycznych. Obecna jest także opera w filmie. Nagrody przemysłu filmowego zwane Oscarami otrzymują często twórcy ścieżek dźwiękowych nagranych przez orkiestry symfoniczne. W ostatnich latach za muzykę wyróżniane były m.in. „Władca Pierścieni”, „Titanic” czy „Grawitacja”.
Filmowa estetyka opery
Dzięki ekranizacjom czy adaptacjom wielu widzów poznaje utwór muzyczny, do którego nie mieli wcześniej dostępu czy to z powodów finansowych, czy ze względu na zamieszkanie z dala od siedzib teatrów operowych. Dla części fanów jest to możliwość zapoznania się z nową interpretacją dzieła muzycznego. Czasem wokół ścieżki dźwiękowej budowana jest fabuła filmu. Im ciekawszy film, tym muzyka jest bardziej rozpoznawalna, stając się później elementem popkultury.
Opowieść o nienawiści, miłości i pożądaniu to uczucia obecne w każdej epoce. Wszystkimi targają te same emocje. Współczesny widz przywykł do oglądania tych emocji na ekranie kinowym, ale opera jako połączenie sztuk działa na wszystkie zmysły. Największe piękno spektakli operowych polega na tym, że są dziełami ponadczasowymi zarówno w prezentowanej treści, jak i tworzącej je muzyce.
Sztuka operowa na dużym ekranie
Opery, balety czy musicale są często adaptowane dla potrzeb kina. Fragment dramatu muzycznego Richarda Wagnera pt. Pierścień Nibielunga został wykorzystany w kultowym filmie wojennym Francisa Forda Coppoli pt. Czas Apokalipsy. Ścieżka dźwiękowa towarzysząca scenom z ataku amerykańskich śmigłowców na wietnamską wioskę była świetną promocją muzyki klasycznej.
Znany amerykański reżyser filmowy Joseph Losey, zdobywca Złotej Palmy na festiwalu filmowym w Cannes, w 1979 roku sfilmował operę „Don Giovanni” na podstawie Wolfganga Amadeusza Mozarta. Amerykański film „Czarna Carmen” z 1954 roku w reżyserii Ottona Premingera to adaptacja wielkiej opery Georges’a Bizeta pt. Carmen.
Tę samą operę wziął na warsztat znany reżyser brytyjski Mark Dornford-May. Jego „Czarna Carmen” zdobyła w 2005 roku Złotego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie. Twórca mieszkający w RPA przeniósł akcję filmu w realia Kapsztadu.
Transmisje operowe w kinach
Rosnącą popularnością cieszą się transmisje operowe w kinach. Dotyczy to m.in. nowojorskiej Metropolitan Opera, jednej z najsłynniejszych scen operowych na świecie. Każdy spektakl transmitowany jest w znakomitej jakości dźwięku i obrazu, a uczestnicy mają okazję dodatkowo zajrzeć za kulisy wszystkich dzieł, obserwując niezwykłe zaplecze techniczne i proces przygotowywania do występu. Można też posłuchać wywiadów z artystami występującymi w przekazywanym na żywo przedstawieniu. Operatorzy śledzą zmiany dekoracji.
Cyfrowy sygnał o wysokiej rozdzielczości z Ameryki dociera do adresata za pomocą satelity zaledwie z kilkusekundowym opóźnieniem. W Europie przedstawienia można oglądać na żywo wieczorem. Spektakle prezentowane są z polskimi napisami. Widzowie mają do dyspozycji również podręczne programy z obsadą i streszczeniem libretta pokazywanej opery.
Adaptacje opery w kinie
Liczne sale kinowe w Polsce transmitują na żywo przedstawienia operowe z czołowych teatrów świata. Projekty adresowane są do miłośników wydarzeń kulturalnych, do których dostęp często jest trudny oraz kosztowny. To wyjątkowa okazja, aby uczestniczyć w światowych koncertach, spektakularnych sztukach czy podglądać życie poza sceną.
Jedna z czołowych sieci sal kinowych prezentuje przedstawienia premierowe Royal Opera House. To na jej deskach rodziły się legendy, m.in. Joyce DiDonato, Placido Domingo, Juan Diego Flórez, Angela Gheorghiu, Jonas Kaufmann, Bryn Terfel, Luciano Pavarotti i Joan Sutherland.
Kino a scena operowa
Teatry operowe w całym kraju udostępniają transmisje online ze swoich przedstawień na platformach VOD. Ciekawą inicjatywą Opery i Filharmonii Podlaskiej jest wypełniona transmisjami online „Majówka z Moniuszką”. Teatr zamieszcza w internecie także transmisje gościnnych spektakli oraz produkowane przez siebie koncerty.
Filmowe wersje spektakli mogą być skutecznym narzędziem promocji teatrów, zachęcając widzów do odwiedzenia opery i obejrzenia przedstawienia na żywo. Spektakl jest zwykle kręcony w całości lub wybrane fragmenty są inscenizowane specjalnie na potrzeby filmu, zachowując dialogi, akcję i charakterystyczne elementy sceniczne. Aby pobudzić zainteresowanie widzów, realizatorzy pokazują również kulisy produkcji filmowych oper.
O autorze
